ક્રિપ્ટોકરન્સી પર વૈશ્વિક નીતિ ઘડવામાં ભારતના ઇનપુટ્સ મહત્વપૂર્ણ છે: નાણા પ્રધાન નિર્મલા સીતારમણ

કેન્દ્રીય નાણા પ્રધાન નિર્મલા સીતારમણે મંગળવારે જણાવ્યું હતું કે અહીં એક મહત્વપૂર્ણ G20 બેઠકમાં ક્રિપ્ટોકરન્સી સંબંધિત વિવિધ મુદ્દાઓ પર ચર્ચા કરવામાં આવી હતી અને ભારતના ઇનપુટ્સ નવા યુગની સંપત્તિ માટે વ્યાપક વૈશ્વિક નીતિ ઘડવામાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવશે.

આંતર-સરકારી મંચની ભારતની અધ્યક્ષતામાં G20 નાણા પ્રધાનો અને સેન્ટ્રલ બેંક ગવર્નરો (FMCBG) ની ત્રીજી બેઠકના સમાપન પછી ગુજરાતમાં મહાત્મા મંદિર સંમેલન કેન્દ્ર ખાતે મીડિયાને સંબોધતા તેમણે આ ટિપ્પણી કરી હતી.

“સભ્યોએ ક્રિપ્ટો એસેટ પ્રવૃત્તિઓ પર ફાઇનાન્શિયલ સ્ટેબિલિટી બોર્ડ (FSB) ની ઉચ્ચ-સ્તરની ભલામણને આવકારી હતી. સભ્યોએ ભારત દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવેલી પ્રેસિડેન્સી નોટની પણ ચર્ચા કરી હતી, અને નોંધ્યું હતું કે તે એક વ્યાપક, સંકલિત અને સંકલિત વૈશ્વિક નીતિ પ્રાપ્ત કરવા માટે જરૂરી કાર્યના ક્ષેત્રોને પ્રાથમિકતા આપવા માટે મહત્વપૂર્ણ ઇનપુટ હશે,”તેમણે આ ઇશ્યૂ સદસ્ય સદસ્યએ આ ઇશ્યૂ ઇન્ડિયા ફ્રેમવર્ક માટે પ્રશંસા કરી.

એક સત્તાવાર રિલીઝમાં જણાવાયું છે કે જ્યારે ‘સિન્થેસિસ પેપર’ તૈયાર કરવાનું કામ ચાલી રહ્યું છે, ત્યારે ભારતે G20 સભ્યપદ માટે ‘પ્રેસિડેન્સી નોટ’ સબમિટ કરી છે, જેમાં ક્રિપ્ટો એસેટ્સ પર રોડમેપ માટે મહત્વપૂર્ણ ઇનપુટ આપવામાં આવ્યા છે.

તેમાં ઉમેર્યું હતું કે સિન્થેસિસ પેપરમાં સમાવિષ્ટ રોડમેપ ક્રિપ્ટો એસેટ સંબંધિત જોખમોની સંપૂર્ણ શ્રેણીને ધ્યાનમાં લેતા સંકલિત અને વ્યાપક નીતિ અને નિયમનકારી માળખાને સમર્થન આપશે.

જ્યારે ડિજિટલ અસ્કયામતો પર ભારતના સ્ટેન્ડ વિશે પૂછવામાં આવ્યું ત્યારે નાણા પ્રધાને કહ્યું, “હવે જ્યારે ક્રિપ્ટોકરન્સી પર ચર્ચા વ્યાપક બની રહી છે, ત્યાં એક સામાન્ય સર્વસંમતિ છે કે ક્રિપ્ટો અસ્કયામતોનું નિયમન કેવી રીતે કરવું અને ઉભરતા બજારો અને વિકાસશીલ અર્થતંત્રો પર તેની અસર વિશે વૈશ્વિક સમજની જરૂર છે. એવા નાના દેશો પણ છે જે અનિયંત્રિત પ્રભાવ હેઠળ છે.”

જ્યારે તેમને પૂછવામાં આવ્યું કે FSB નિયમો હેઠળ ક્રિપ્ટોને કેવી રીતે નિયંત્રિત કરવામાં આવશે, ત્યારે તેમણે કહ્યું કે ઇન્ટરનેશનલ મોનેટરી ફંડ (IMF) અને FSB દ્વારા સંયુક્ત રીતે તૈયાર કરવામાં આવનાર સિન્થેસિસ રિપોર્ટ અપેક્ષિત છે અને પછી “અમે રાષ્ટ્રપતિની નોંધમાં આપેલા ઇનપુટ્સની ચર્ચા કરીશું. અત્યારે અનુમાન કરી શકતા નથી. અમે આગામી સમિટ સુધી રાહ જોવી પડશે.” પ્રેસ કોન્ફરન્સમાં સીતારામન સાથે હાજર રહેલા રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (RBI)ના ગવર્નર શક્તિકાંત દાસે જણાવ્યું હતું કે ઘણા દેશોમાં ક્રિપ્ટોકરન્સી પ્રત્યેનો પ્રારંભિક ઉત્સાહ ઓછો થઈ રહ્યો છે.

દાસે કહ્યું, “ક્રિપ્ટો અંગે દેશોમાં શરૂઆતમાં ઉત્સાહ હતો. પરંતુ, છેલ્લા એક વર્ષ દરમિયાન, કેટલાક મોટા ક્રિપ્ટો એક્સચેન્જો નિષ્ફળ ગયા અને રોકાણકારોએ નાણાં ગુમાવ્યા. ઉત્સાહ પૂરો થઈ ગયો છે. દરેકને સમજાયું છે કે તેમાં મોટું જોખમ સામેલ છે. તેથી (હાલમાં) ક્રિપ્ટોકરન્સીની આસપાસ ઘણી સાવચેતી અને ચિંતા છે.”

સીતારમને કહ્યું કે તમામ સહભાગી G20 સભ્યોએ ડિજિટલ પબ્લિક ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર (DPI)ના નિર્માણ અને ઉપયોગના ભારતના પ્રયાસોની પ્રશંસા કરી.

નાણામંત્રીએ કહ્યું, “ભારતીય રાષ્ટ્રપતિ જી20 ચર્ચામાં ડિજિટલ પબ્લિક ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર (DPI) એજન્ડા લાવ્યા છે. સભ્યોએ નાણાકીય સમાવેશ અને ઉત્પાદકતામાં ઝડપથી આગળ વધવામાં DPIની પરિવર્તનકારી ભૂમિકાને સ્વીકારી. મંત્રીઓ અને ગવર્નરોએ છેલ્લા નાણાકીય-મિલનને વેગ આપવા માટે DPIનો લાભ લેવાના ભારતના અગ્રણી પ્રયાસોની પ્રશંસા કરી.”

તેમણે કહ્યું કે 2023 માં વૈશ્વિક દેવાની નબળાઈઓનું સંચાલન એ એક મહત્વપૂર્ણ પ્રાથમિકતા ક્ષેત્ર છે અને ભારતીય રાષ્ટ્રપતિએ આ G20 બેઠકો દરમિયાન ગ્લોબલ સાઉથ (મોટાભાગે દક્ષિણ ગોળાર્ધમાં સ્થિત વિકાસશીલ દેશોનો ઉલ્લેખ કરીને) ની ચિંતાઓને અવાજ આપવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો.

“G20 સભ્યોએ સક્રિયપણે ચર્ચા કરી છે કે કેવી રીતે બગડતી દેવાની પરિસ્થિતિને અસરકારક રીતે સંબોધવા માટે બહુપક્ષીય સંકલનને મજબૂત બનાવવું અને દેવું-તણાવવાળા દેશો માટે સંકલિત દેવાની સારવારની સુવિધા કરવી,” તેમણે ઉમેર્યું.

કાળા સમુદ્રના અનાજની નિકાસ સોદામાં રશિયાની ભાગીદારી સમાપ્ત કરવાના નિર્ણય પર કોઈ ચર્ચા થઈ છે કે કેમ તે અંગે પૂછવામાં આવતા નાણાં પ્રધાને કહ્યું, “ઘણા સભ્યોએ તેની (મોસ્કોના પગલા)ની નિંદા કરી અને કહ્યું કે આવું ન થવું જોઈએ. તેને સ્થગિત કરવું જોઈએ નહીં.” ખાસ કરીને, જુલાઈના સોદાનો ઉદ્દેશ વૈશ્વિક ખાદ્ય સંકટને હળવો કરવાનો હતો, જે રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધને કારણે યુક્રેનિયન અનાજના સલામત માર્ગને અવરોધિત કરે છે.

દેવા પુનઃરચના અંગે ચીનના વલણ પર ભારતે કોઈ પ્રગતિ જોઈ છે કે કેમ તે અંગે પૂછવામાં આવતા તેમણે હકારાત્મક જવાબ આપ્યો હતો.

સીતારમણે કહ્યું, “સારું, આજે તે પ્રોત્સાહક લાગતું હતું.”

જ્યારે તેમને પૂછવામાં આવ્યું કે કોમન ડેટ રિઝોલ્યુશન ફ્રેમવર્કના ભાગરૂપે ચીનના સમાવેશ અંગે ભારત કેટલું આશાવાદી છે, ત્યારે નાણામંત્રીએ જવાબ આપ્યો, “હું આશાવાદી છું”.

નોંધનીય રીતે, બે દિવસીય FMCBG બેઠક G20 અધ્યક્ષોના સારાંશ અને પરિણામ દસ્તાવેજ સાથે સમાપ્ત થઈ હતી જેમાં 26 ફકરા અને બે જોડાણનો સમાવેશ થાય છે. અધ્યક્ષ સારાંશ મીટિંગ દરમિયાન યોજાયેલી ચર્ચાઓ અને 2023 માટે પરિકલ્પિત વિવિધ ડિલિવરેબલ્સ માટે ભારતીય G20 પ્રેસિડન્સી દ્વારા પ્રાપ્ત વ્યાપક સમર્થનને પ્રતિબિંબિત કરે છે, એમ એક રિલીઝમાં જણાવાયું છે.

જ્યારે પૂછવામાં આવ્યું કે મીટિંગના અંતે સંદેશાવ્યવહારને બદલે રાષ્ટ્રપતિનો સારાંશ શા માટે જારી કરવામાં આવ્યો, સીતારામને કહ્યું કે ગયા વર્ષે ઇન્ડોનેશિયાના બાલીમાં યોજાયેલી G20 સમિટ પછી બહાર પાડવામાં આવેલા નિવેદનમાં “રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધ પરની ભાષા” બદલવાની સત્તા સભ્યો પાસે નથી.

તેમણે કહ્યું, “ચેરમેનનું નિવેદન (વાતચીતને બદલે) જારી કરવામાં આવ્યું છે કારણ કે અમારી પાસે હજુ પણ રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધ પર એક સામાન્ય ભાષા નથી. અને ફેબ્રુઆરીથી અમારી સ્થિતિ એ છે કે અમે બાલીમાંથી નિવેદન લઈએ છીએ, તે નેતાઓનું નિવેદન જે તે સમિટમાંથી બહાર આવ્યું છે.”

તેમણે કહ્યું, “અને બેંગલુરુનું નિવેદન એ વાતને અસર કરતું હતું. અમારી પાસે બાલી સમિટમાં આપવામાં આવેલી ભાષાને બદલવાનો અધિકાર નથી. તેથી સપ્ટેમ્બરમાં તેમની સમિટ દરમિયાન તે નેતાઓ પર છોડી દેવો જોઈએ. તે પહેલાં, અમને નથી લાગતું કે તે બદલવું અમારા માટે યોગ્ય છે.”

G20 નાણા પ્રધાનો અને સેન્ટ્રલ બેંક ગવર્નરોની પ્રથમ બેઠક આ વર્ષે ફેબ્રુઆરીમાં બેંગલુરુમાં યોજાઈ હતી.

G20, અથવા ગ્રૂપ ઓફ 20, એ વિશ્વની મુખ્ય વિકસિત અને વિકાસશીલ અર્થવ્યવસ્થાઓનું આંતર-સરકારી મંચ છે. હાલમાં તેની અધ્યક્ષતા ભારત કરે છે.

આ જૂથમાં આર્જેન્ટિના, ઓસ્ટ્રેલિયા, બ્રાઝિલ, કેનેડા, ચીન, ફ્રાન્સ, જર્મની, ભારત, ઇન્ડોનેશિયા, ઇટાલી, જાપાન, દક્ષિણ કોરિયા, મેક્સિકો, રશિયા, સાઉદી અરેબિયા, દક્ષિણ આફ્રિકા, તુર્કી, યુકે, યુએસ અને યુરોપિયન યુનિયન (EU) સામેલ છે.

---

(આ વાર્તા એનડીટીવી સ્ટાફ દ્વારા સંપાદિત કરવામાં આવી નથી અને તે સિન્ડિકેટ ફીડમાંથી સ્વતઃ જનરેટ કરવામાં આવી છે.)